Istorija Novog Beograda

novi-beograd-1920-godine

Prvi istorijski trag o naseljavanju teritorije sadašnjeg Novog Beograda vodi u vreme turske vladavine. Kruševski pomenik (1713) beleži da je selo Bežanija postojalo 1512. godine. Imalo je tada 32 doma, da bi se do 1810. njihov broj uvećao na 115.U 18. veku stanovništvo je bilo isključivo srpsko. Posle odlaska Turaka, za vreme Austro-Ugarske, doseljavaju se i druge nacionalnosti: Nemci, Mađari i Hrvati. Između dva rata, u susedstvu sela Bežanija nikli su Novo naselje i Staro sajmište.Još 1923. bio je izgrađen prvi urbanistički plan koji je predviđao da se Beograd proširi i pređe na levu obalu Save. Uslovi nisu dozvoljavali da se ta ideja ostvari. Tri godine posle Drugog svetskog rata, 11. aprila 1948. godine, postavljen je kamen temeljac Novog Beograda i u proleće 1948. na levoj obali Save je počelo da se gradi naselje okruženo sa svih strana peskom i močvarnim tlom. Objekti su nicali jedni za drugim, a četiri godine kasnije (1952) je osnovana opština Novi Beograd.

Pretvoren u najveće gradilište u zemlji, ovaj deo Beograda je neočekivano brzo postao „grad u gradu“. Po broju stanovnika Novi Beograd je najveća opština u Jugoslaviji. Mada je dugo smatran najvećom spavaonicom u Srbiji, po urbanističkoj postavci koja je zasnovana na međunarodnim idejama, arhitekturi internacionalnog duha, Novi Beograd je jedinstveni grad „svetla, sunca i budućnosti“. On je odraz cele jedne epohe, njene estetike i etike, i na najbolji način ilustruje kvalitete i mane arhitekture toga vremena. Danas je Novi Beograd metropolis koji i dalje raste.

Samo u prve tri godine kroz frontovske i omladinske radne brigade je prošlo oko 200 hiljada njegovih graditelja – srednjoškolaca, studenata, radnika i inžinjera iz svih krajeva nekadašnje Jugoslavije. Najbrojnije među njima bile su seoske brigade iz Srbije. Radilo se i danju i noću, bez tehnike – ručno je sejan pesak i mešan malter, a konjska zaprega je prenosila teži materijal. Pre početka gradnje, močvarno zemljište je nasipano peskom iz Save i Dunava da bi se izdiglo iznad plavnih rečnih i podzemnih voda. Na toj ledini, po uzoru na Korbizjeove gradove, nikla je moderna urbana celina. Duboki su koreni ovog grada koji ima dah savremene arhitekture, široke bulevare, najduža i najlepša šetališta, uzvodno ili nizvodno niz reke. Novi Beograd je svedok najvećeg javnog rečnog poljupca na svetu: ušća Save u Dunav. Smešten je na površini od 4.096 hektara, na nadmorskoj visini izmedu 72 i 110 metara (najniža tačka se nalazi na ušću Save u Dunav, a najviša je na Bežanijskoj kosi).

Novi Beograd ima 200 solitera i šest stotina velikih stambenih objekata. Jedan od najpoznatijih je „Zapadna kapija Beograda“, sa desne strane autoputa prema Sremskoj Mitrovici, sa dva nebodera spojena mostom na vrhu. Većina zdanja svedoči o stambenom monumentalizmu. Prizemne, porodične kuće mogu da se nađu jedino na Bežanijskoj kosi i Ledinama koje su šezdesetih godina bile privremeno, a zatim prerasle u stalno naselje. Preostalih oko 80.000 novobeogradskih stanova smešteno je u višespratnim stambenim blokovima.

Na spisku prvih graditeljskih uspeha bili su Palata federacije, sa oko 75.000 kvadratnih metara korisnog prostora, Studentski grad i prvi stambeni paviljoni u Tošinom bunaru, na mestu sadašnje mesne zajednice „Paviljoni“. Od kasnije podignutih reprezentativnih objekata trebalo bi pomenuti Međunarodni kongresni, kulturni i poslovni „Centar Sava“. Geneks-apartmane, zgradu „Jugopetrola“, hotele „Hajat“ i „Kontinental“, najviše kategorije, sa salama za velike poslovne skupove, igralištima, bazenima, restoranima i parkinzima. Čitav prostor je ispresecan modernim saobraćajnicama u dužini od 160 kilometara.

U prethodnih nekoliko godina završena je izgradnja sportsko-poslovne hale „Beogradska arena“, najveće na Balkanu, koja može da primi 20.000 gledalaca. Izgrađena je osnovna škola na Bežanijskoj kosi, kao i vrtić. Takođe su izgrađeni mnogi tržni centri i poslovne zgrade: Merkator, Merkur, TC „Delta siti“, Rodić, Imocentar, Tempo, Ekspo centar, Atrijum, Luk oil, PC „Ušće“, Autocentar Škoda, hoteli „IN“ i „Holidej IN“.

Sa urednim travnjacima, brojnim drvoredima, parkovima i pošumljenim platoima, Novi Beograd je opština sa najviše zelenila. Pored obale Save i Dunava uređena su šetališta. U „Parku prijateljstava“ na Ušću šumi stotinak platana – simbola mira. U maju 2008. godine otvorena su dva nova parka u Novom Beogradu, „Park duginih boja“ na Bežanijskoj kosi, za osobe sa posebnim potrebama, i „Republike Srpske“ na Starom sajmištu, između Starog železničkog mosta i „Gazele“.